Η ίδρυση του Balkan Forum το 2019 με πρωτοβουλία του Υπουργείου Μακε
δονίας – Θράκης/ΥΜΑΘ και συνδιοργάνωση με επιστημονικούς και κοινω
νικοοικονομικούς φορείς, αποτέλεσε μια από τις πιο σημαντικές ελληνικές
πρωτοβουλίες της τελευταίας δεκαετίας για την ενίσχυση της συνεργασίας στα
Βαλκάνια. Σχεδιάστηκε ως ένας ευέλικτος, πολυθεματικός και διακρατικός
χώρος δημόσιας διπλωματίας, που φιλοδοξεί να κινητοποιήσει κυβερνήσεις,
περιφέρειες, επιμελητήρια, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, νέους και κοινωνικούς
φορείς στη διαμόρφωση ενός νέου, σύγχρονου αφηγήματος περιφερειακής
σύγκλισης και συνοχής στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο. Προέκυψε μέσα από τη δια
βούλευση του Master Plan 2018-2028 του ΥΜΑΘ που αξιολογεί ως κρίσιμο
τον ρόλο του Υπουργείου ΥΜΑΘ, της Διαχειριστικής Αρχής του Interreg με
έδρα την Θεσσαλονίκη και των φορέων της Βόρειας Ελλάδας στην ανάπτυξη
διακρατικών και διαπεριφερειακών συνεργασιών στα Βαλκάνια. Με στόχο τη
διασύνδεση και ανάδειξη των κοινών πολιτιστικών, περιβαλλοντικών, τουρι
στικών και εμπορικών διαδρομών και συνεργασιών στον χώρο των Βαλκανίων
και της ΝΑ Ευρώπης.
Από το 2019 μέχρι σήμερα, το Balkan Forum εξελίχθηκε σε μια ανα
γνωρίσιμη περιφερειακή πλατφόρμα, με σταθερή ετήσια παρουσία και με
συνεχή διεύρυνση των θεματικών του πεδίων, συνδέοντας τη Θεσσαλονίκη
με τα Δυτικά Βαλκάνια, την Ανατολική Μεσόγειο και τον ευρύτερο χώρο της
ΝΑ Ευρώπης.
2.7.1 Η Αποστολή του Balkan Forum
Το Forum λειτουργεί σε τέσσερις συμπληρωματικές διαστάσεις:
α) Προώθηση της οικονομικής παραγωγικής και επιχειρηματικής και
νοτομίας και συνεργασίας. Δημιουργία δικτυώσεων, clusters, θεματικών
συνεργασιών στη γαλάζια οικονομία, αγροδιατροφή, logistics, καινοτομία
Στο Balkan Forum 2019 – «Η Θεσσαλονίκη ως κόμβος συνεργασίας στη ΝΑ
Ευρώπη», 5 και 6 Απριλίου 2019, στον χώρο «Αιμίλιος Ροΐδης» της ΔΕΘ Helexpo, το
1ο Βαλκανικό Φόρουμ στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Διαβαλκανικές Υποδομές και Δίκτυα
Συνεργατικής Ανάπτυξης, Μοχλοί Προώθησης της Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας»
και προώθηση της διασυνδεσιμότητας των διασυνοριακών περιβαλλοντι
κών και πολιτιστικών διαδρομών.
β) Θεσμική σύγκλιση και ενίσχυση καλής διακυβέρνησης. Μηχανισμός
ανταλλαγής τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών σε δημόσια διοίκηση,
περιβάλλον, ψηφιακό μετασχηματισμό, πράσινη μετάβαση.
γ) Κοινωνία των πολιτών και ανθρώπινο κεφάλαιο. Χώρος ενδυνάμωσης
νέων, πανεπιστημιακών κοινοτήτων, κοινωνικών οργανώσεων και δημι
ουργικών οικοσυστημάτων.
δ) Πολιτισμός, τουρισμός για δημόσια διπλωματία και ταυτότητα της
περιοχής. Ενίσχυση της συνδεσιμότητας των λαών της περιοχής μέσω
πολιτιστικών ανταλλαγών, μνήμης και κοινών αφηγήσεων.
2.7.2 Τα ετήσια Balkan Forum (2019-2025): Θεματικές και ορόσημα
Κύριες ενότητες:
• Βαλκανική οικονομική ολοκλήρωση
• Περιφερειακή ανάπτυξη & υποδομές
• Ψηφιακή σύγκλιση
• Διασυνοριακή συνεργασία και INTERREG
• Ρόλος των πανεπιστημίων στα Βαλκάνια
Επίτευγμα: Δημιουργία του Forum ως μόνιμου μηχανισμού διαλόγου και
συνεργασίας.
Balkan Forum 2020 – «ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ»,
25 & 26 Σεπτεμβρίου 2020
Κύριες ενότητες:
• Πολιτικές για την ανάπτυξη και στήριξη δομών/προγραμμάτων επιχειρη
ματικότητας και καινοτομίας στα Βαλκάνια
• Επιχειρηματικές και τεχνολογικές δικτυώσεις και συνέργειες στα Βαλκάνια
• Διαμόρφωση Διακρατικών Προγραμμάτων (Interreg) στα Βαλκάνια και
ΝΑ Ευρώπη στην Προγραμματική Περίοδο 2021-2027 & αξιοποίηση
καλών πρακτικών
• Ενσωμάτωση επιτυχημένων καινοτόμων πρακτικών και διεπιστημονικών
συνεργασιών στην επιχειρησιακή κουλτούρα των Βαλκανίων εν όψει της
Προγραμματικής Περιόδου 2021-2027
• Πράσινη Επιχειρηματικότητα, Κυκλική Οικονομία και Κλιματική Αλλαγή
μέσω καινοτόμων δράσεων & χρηματοδοτικών εργαλείων στην προοπτική
των Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων 2021-2027
• Περιφερειακή παραγωγική ανασυγκρότηση μετά την πανδημία
Balkan Forum 2021 – «ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΣΤΗ
ΜΕΤΑ COVID ΕΠΟΧΗ», 24 & 25 Σεπτεμβρίου 2021
Κύριες ενότητες:
• Διασυνοριακό green deal: πράσινη επιχειρηματικότητα, αειφόρος ανάπτυ
ξη, κυκλική οικονομία
• Έξυπνες πρακτικές διασυνοριακής συνεργασίας με τουριστικό-αγροδι
ατροφικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα για τους πολίτες των Βαλκανίων
• Ο ρόλος της καινοτομίας και των νέων τεχνολογιών στην ανάπτυξη των
υποδομών και των δικτύων για τη νέα Προγραμματική Περίοδο 2021-2027
• Οι νέες προοπτικές – πολιτικές συνοχής και τα αναπτυξιακά εργαλεία για
την ενδυνάμωση της διαπεριφερειακής συνεργασίας μεταξύ των χωρών
των Βαλκανίων
• Νεανική επιχειρηματικότητα
• Brain drain / brain regain
• και ψηφιακή μάθηση
• Πανεπιστημιακά δίκτυα Βαλκανίων
• Κοινωνική οικονομία
Balkan Forum 2022 – «Sustainable Development & Connectivity» «Ψηφια
κός μετασχηματισμός, δικτύωση, συνεργασίες και συγκλίσεις στα Βαλκάνια»,
05 Οκτωβρίου 2022
Κύριες ενότητες:
• Ψηφιακός μετασχηματισμός, συγκλίσεις και δικτυώσεις στα Βαλκάνια των
επιχειρηματικών φορέων
• Ψηφιακός μετασχηματισμός, συγκλίσεις και δικτυώσεις στα Βαλκάνια
δημόσιων και αυτοδιοικητικών φορέων
• Ψηφιακός μετασχηματισμός, συγκλίσεις και δικτυώσεις στα Βαλκάνια των
επιστημονικών φορέων
• Διασύνδεση μεταφορών (TEN-T, Balkan connectivity)
• Βιώσιμες τουριστικές διαδρομές
• Αγροδιατροφή & γαστρονομικές πολιτικές
• Νερό και διαχείριση φυσικών πόρων
• Πολιτιστικές διαδρομές των Βαλκανίων
Balkan Forum 2024 – «Ενεργειακή συνεργασία στα Βαλκάνια»
Balkan Forum 2025 – «ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΒΙώΣΙΜΟΣ ΤΟΥΡΙ
ΣΜΟΣ – ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑ
ΝΙΑ», 13 Ιουνίου 2025
Κύριες ενότητες:
• Η Επιχειρηματικότητα ως μοχλός ανάπτυξης στα Βαλκάνια – Επιχειρηματι
κό Περιβάλλον στα Βαλκάνια. Προκλήσεις, προοπτικές και ευκαιρίες & Δια
κρατικές Συνεργασίες και Δημόσιες Πολιτικές για την Επιχειρηματικότητα
• Βιώσιμος Τουρισμός στα Βαλκάνια (Δημόσιες Πολιτικές και Καινοτομία
στον Βιώσιμο Τουρισμό & Περιβάλλον και Τουρισμός: Προς ένα Βιώσιμο
Μοντέλο Ανάπτυξης)
• Μοντέλα Μικρομεσαίας Επιχειρηματικότητας
2.7.3 Πού βρίσκεται σήμερα το Balkan Forum (2026)
Το Forum λειτουργεί πλέον ως:
• Περιφερειακός κόμβος προγραμματικής & τεχνικής συνεργασίας
• Πλατφόρμα ευθυγράμμισης με ευρωπαϊκές στρατηγικές
Μπορεί να ενσωματώνει διασυνδέσεις με:
♦ EUSAIR
♦ Prespa’s Master Plan
♦ Interreg Programmes
• Μηχανισμός soft-power της Ελλάδας
Προβάλλει την Ελλάδα και ιδιαίτερα τον στρατηγικό ρόλο της Θεσσαλο
νίκης ως περιφερειακής δύναμης διαλόγου, συνδεσιμότητας, συνεργασίας και
σταθερότητας στα Βαλκάνια και στην ΝΑ Ευρώπη.
2.7.4 Η δυναμική για το μέλλον
Το Balkan Forum μπορεί να εξελιχθεί με διεύρυνση της Οργανωτικής Επι
τροπής με συνεργαζόμενους φορείς από όλες τις χώρες των Βαλκανίων και με
ετήσιο rotation διοργάνωσης και σε αυτές, σε:
1. «Regional Think & Do Tank» των Βαλκανίων
Mόνιμος κόμβος δεδομένων για οικονομία, εμπόριο, περιβάλλον, πολιτι
σμό και νεολαία.
Ιδιαίτερα μπορεί να συνεχίσει να συμβάλλει στην υποστήριξη της δια
συνδεσιμότητας και επικοινωνίας των 17 φορέων που δραστηριοποιούνται
στην υλοποίηση του Master Plan της διασυνοριακής λίμνης των Πρεσπών.
Επίσης, μπορεί να αναδείξει νέες πρωτοβουλίες διακρατικών συνεργασιών σε
οροσειρές, ποτάμια και θαλάσιους οδούς σε Βαλκάνια και ΝΑ Ευρώπη.
2. Υποστηρικτικό μηχανισμό μακροπεριφερειακών πολιτικών (EUSAIR,
MED)
Με ενεργοποίηση συνεργασιών, δημιουργίας και συμμετοχής στους
Ευρωπαϊκούς Ομίλους Εδαφικής Συνεργασίας, θεματικές διαπεριφερειακές
ομάδες, flagships στρατηγικά έργα, προγράμματα και κοινές πρωτοβουλίες.
3. Σύνδεσμο Ελλάδας – Βαλκανίων – Ανατολικής Μεσογείου
Ιδιαίτερα σε θέματα:
• πράσινης ενέργειας,
• μεταφορών,
• Μεσογειακής διατροφής
• πολιτικής προστασίας,
• πολιτισμού και τουρισμού,
• διασύνδεσης και ανάδειξης της ΔΕΘ και της Θεσσαλονίκης και των Ελληνικών πόλεων ως πόλων καινοτομίας
• ψηφιακής διακυβέρνησης.
Συμπέρασμα
Το Balkan Forum αποτελεί μια σύγχρονη ελληνική συμβολή στην περιφε
ρειακή ολοκλήρωση, αποδεικνύοντας ότι η συνεργασία στη ΝΑ Ευρώπη δεν
πρέπει να περιορίζεται στους διακρατικούς θεσμούς, αλλά μπορεί να αναπτύσ
σεται μέσα από ευέλικτους, συμμετοχικούς και πολυθεματικούς θεσμούς.
Στη νέα δεκαετία, τα Βαλκάνια αναγνωρίζονται ως στρατηγικός χώρος
για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την πράσινη ανάπτυξη της ΕΕ. Το Balkan
Forum έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ένα διακριτό, ελληνικής έμπνευσης
θεσμό διασύνδεσης και διαλόγου – μια πλατφόρμα που ενισχύει το ευρωπαϊκό
όραμα για περιφερειακή σύγκλιση με τρόπο συμπεριληπτικό, προοδευτικό και
με βιώσιμο αναπτυξιακό προσανατολισμό στα Βαλκάνια και στην ΝΑ Ευρώπη.