NatureFriends Greece – Παρουσίαση των άρθρων εισηγητών για την Εμπορική Συμφωνία ΕΕ-Mercosur
Δείτε τα 5 άρθρα: ΕΔΩ
Η Συμφωνία ΕΕ – MERCOSUR: ΑΝΙΣΟΙ ΟΡΟΙ, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ (Updated)
του Γιώργου Α. Εμμανουήλ, Eμπειρογνώμονα Ευρωπαικής Περιφερειακής Πολιτικής Συνοχής και Διεθνούς Εμπορίου
- Η πολυαναμενόμενη συμφωνία ΕΕ–Mercosur έφθασε πρόσφατα σε ένα κρίσιμο πολιτικό ορόσημο: στις 9 Ιανουαρίου 2026, ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ψήφισε υπέρ της εμπορικής συμφωνίας, παρά τις έντονες αντιρρήσεις χωρών όπως η Γαλλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Αυστρία και η Ιρλανδία, με το Βέλγιο να τηρεί αποχή, επιτρέποντας έτσι την πρόοδο προς την επίσημη υπογραφή της, αφού σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία έχει την σύμφωνη γνώμη 50+1% ήτοι 15 κρατών μελών με 65% του πληθυσμού της ΕΕ.
Ωστόσο η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που λήφθηκε μετά στις 21 Ιανουαρίου 2026 με οριακή πλειοψηφία 334 υπέρ, 324 κατά και 11 αποχές. παγώνει τη διαδικασία έγκρισης της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur και παραπέμπει το κείμενό της στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για γνωμοδότηση. Αυτή η παραπομπή μπλοκάρει πρακτικά την έγκριση της συμφωνίας για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, από 12 έως 24 μήνες καθώς το Δικαστήριο της ΕΕ χρειάζεται χρόνο για να γνωμοδοτήσει αν η συμφωνία και ειδικά η νομική της βάση είναι συμβατές με τις Συνθήκες της Ένωσης.
- Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, EUMercosur: Text of the agreement , [ΕΔΩ]
Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση ή δραστική μείωση δασμών στο 91% των εξαγωγών της Mercosur προς την ΕΕ, κυρίως σε αγροτικά προϊόντα, και στο 92% των εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur, που αφορούν κυρίως βιομηχανικά αγαθά. Πρόκειται για μια δομικά ασύμμετρα ρυθμισμένη ανταλλαγή: η Mercosur εξάγει κυρίως τρόφιμα και πρώτες ύλες, ενώ η Ευρώπη εξάγει κυρίως αυτοκίνητα, μηχανήματα και χημικά προϊόντα. Οι μεγαλύτερες εκτιμώμενες αυξήσεις εξαγωγών της ΕΕ, στην μελέτη επιπτώσεων της DG Trade του 2025, εντοπίζονται στα αυτοκίνητα, στα μηχανήματα, στα χημικά, στα φαρμακευτικά και στον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό. Οι αυξήσεις αυτές αντανακλούν τη μείωση των υψηλών δασμών της Mercosur στα αυτοκίνητα και σε μηχανήματα και χημικά.
Αντίστροφα, οι εξαγωγές της Mercosur προς την ΕΕ εκτιμώνται ότι θα αυξηθούν κυρίως σε επεξεργασμένα αγροτικά και αλιευτικά προϊόντα, φυτικά έλαια και είδη κρέατος, με περισσότερο αρνητική επίπτωση σε προϊόντα με μικρή ποιοτική διαφοροποίηση και σήμανση/commodities που εμπορεύονται με κύριο κριτήριο την σύγκριση τιμών .
Στον αγροτικό τομέα προβλέπονται ποσοστώσεις χαμηλών ή μηδενικών δασμών για προϊόντα ευαίσθητα για την ΕΕ: βοδινό κρέας, πουλερικά, αιθανόλη, αλλά και σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ρυζιού, μελιού, γαλακτοκομικών, εληών, φρούτων και λαχανικών. - Η εύλογη προοδευτική κριτική επισημαίνει ότι οι εισαγωγές αυτές θα πραγματοποιούνται σε τιμές που οι Ευρωπαίοι παραγωγοί δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν, καθώς το κόστος παραγωγής στις χώρες της Mercosur είναι σαφώς χαμηλότερο, λόγω διαφορετικών/χαμηλότερων περιβαλλοντικών, κοινωνικών και εργασιακών προδιαγραφών.
Ενδεικτικά, πάνω από το 90% της σόγιας που παράγεται στη Βραζιλία και μεγάλο μέρος της εξάγεται, είναι γενετικά τροποποιημένη, ενώ η επέκταση της καλλιέργειάς της συνδέεται άμεσα με την αποψίλωση του Αμαζονίου. Παράλληλα, περισσότερες από 30 δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων που
χρησιμοποιούνται σήμερα στη Βραζιλία έχουν απαγορευθεί στην ΕΕ για λόγους υγείας και περιβάλλοντος, ενώ περίπου το 50% των φυτοφαρμάκων (ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων) που επιτρέπονται σε καλλιέργειες καλαμποκιού στη Mercosur δεν είναι εγκεκριμένα στην Ευρώπη. Κι όμως, τα προϊόντα αυτά που δεν είναι σύμφωνα με τα πρότυπα παραγωγής της ΕΕ θα μπορούν να εισάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά, χωρίς τήρηση των ευρωπαϊκών κανόνων ορθής γεωργικής πρακτικής στο στάδιο παραγωγής τους, αρκεί να πληρούν τα τελικά όρια καταλοίπων – υπονομεύοντας στην πράξη την αρχή της προφύλαξης, που είναι θεμέλιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την ασφάλεια τροφίμων. - Οι λεγόμενες ρήτρες βιωσιμότητας της συμφωνίας δεν παρέχουν ουσιαστικές εγγυήσεις. Δεν προβλέπονται κυρώσεις, μηχανισμοί αναστολής ή δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα συμμόρφωσης. Όπως έχουν επισημάνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η COPA-COGECA, οι διατάξεις αυτές βασίζονται κυρίως στον «διάλογο» και σε μέτρα μεταβατικού σταδίου και όχι σε δεσμεύσεις εφαρμογής.
- Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία άνισων όρων ανταγωνισμού: οι Ευρωπαίοι αγρότες καλούνται και σωστά, να τηρούν στην παραγωγή, μεταποίηση και εμπορία αυστηρούς κανόνες για το περιβάλλον, το κλίμα, την καλή μεταχείριση των ζώων και την υγεία των καταναλωτών, ενώ όμως ανταγωνίζονται προϊόντα που παράγονται χωρίς αντίστοιχες υποχρεώσεις ιδιαίτερα στην παραγωγική τους διαδικασία.
• Η πολιτική διαίρεση εντός της ΕΕ δεν είναι τυχαία. Χώρες με ισχυρή βιομηχανική βάση στηρίζουν τη συμφωνία λόγω της δραστικής μείωσης έως και κατάργησης δασμών στα αυτοκίνητα, στα μηχανήματα και στα χημικά προϊόντα. Αντίθετα, χώρες με ισχυρό αγροτοδιατροφικό τομέα προειδοποιούν για απώλειες εισοδήματος, θέσεων εργασίας και παραγωγικής βάσης. - Το διακύβευμα δεν είναι μόνο αγροτικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Μια Ευρώπη που δεν αξιοποιεί τις δυνατότητες της Κοινής Εμπορικής Πολιτικής και θυσιάζει τη γεωργία, τη διατροφική ασφάλεια και τα Ευρωπαικά περιβαλλοντικά και καταναλωτικά της πρότυπα στο όνομα των εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων, υπονομεύει τη δική της στρατηγική αυτονομία στον αγροδιατροφικό τομέα. Χωρίς αμοιβαιότητα και διασφάλιση ελέγχου της ιχνηλασιμότητας από την παραγωγή, μεταποίηση έως και την κατανάλωση στις ποιοτικές προδιαγραφές, χωρίς δεσμευτική βιωσιμότητα και χωρίς προστασία των δημόσιων αγαθών, η συμφωνία ΕΕ–Mercosur κινδυνεύει να γίνει σύμβολο αποδιοργάνωσης και του αγροδιατροφικού τομέα και των θετικών καταναλωτικών προτύπων της ΕΕ.
- Η ΕΕ είναι η περιοχή που προωθεί την ανθεκτικότητα και βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών με διασύνδεση των πολιτικών αγροδιατροφής, βιοποικιλότητας, πολιτισμού και υπηρεσιών βιώσιμου τουρισμού. Εχει έως τώρα, τις αυστηρότερες ρυθμίσεις στον κόσμο, μη παραγωγής μεταλλαγμένων στον Ευρωπαϊκό χώρο και σήμανσης των εισαγόμενων ως GMO, καθώς και θέτει διαχρονικά τα αυστηρότερα όρια υπολειμματικότητας φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα. Ωστόσο η πλειοψηφία των χωρών του κόσμου και κυρίως όπου κυριαρχούν οι πολυεθνικές τροφίμων, καλλιεργούν και εξάγουν και στην Ευρώπη μεταλλαγμένα και προϊόντα με υψηλή υπολειμματικότητα φαρμάκων και χημικών. Η συμφωνία Mercosur είναι προάγγελος και της κατ’ αρχήν συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ του Ιουλίου 2025, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ αυξάνουν τους δασμούς εξαγωγών της ΕΕ σε ΗΠΑ από 5% περίπου που ήταν ο μ.ο σε 15%, και μειώνει έως και καταργεί τους δασμούς εισαγωγής αμερικάνικων αγροτικών προϊόντων στην ΕΕ.
- Απαιτείται σταθερός προσανατολισμός της ΕΕ σε αναλογική υποστήριξη όλων των τομέων αγροδιατροφής, βιομηχανίας και υπηρεσιών και στις Ευρωπαικές πολιτικές πράσινης συμφωνίας, Συνοχής και ΚΑΠ και με παράλληλη δέσμευση στις Περιφερειακές εμπορικές συμφωνίες που συνάπτει, τήρησης των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων της συνθήκης του Παρισιού του 2015 και της Ευρωπαϊκής αρχής της πρόληψης.
- Ειναι ανάγκη οι δημοκρατικοί θεσμοί και οι κινήσεις πολιτών να διεκδικήσουν δημοκρατική μεταρρύθμιση και επανεργοποίηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για πολυμερείς συμφωνίες όλων των χωρών με αμοιβαίες δεσμεύσεις σε κανόνες και δημόσιο σύστημα επιδιαιτησίας, των 164 χωρών μελών του, σε κοινωνικά, περιβαλλοντικά και υγείας πρότυπα, που ακολουθήθηκαν προοδευτικά και δημιουργικά για πάνω από 6 δεκαετίες από την δημιουργία της GATT από το 1947 έως και την κατάρρευση των συνομιλιών του 2008 στην Doha με κύρια ευθύνη των ΗΠΑ, που υπονομεύουν τον ΠΟΕ και άνοιξαν τον δρόμο των διμερών εμπορικών συμφωνιών.
- Αν συνεχίσει ο κόσμος τον σημερινό αδιέξοδο δρόμο δημιουργίας σφαιρών επιρροής, δυστυχώς θα βιώσουμε: την ζούγκλα των κατ’ όνομα ”ελεύθερων” κερδοσκοπικών αγορών σε βάρος των παραγωγών και καταναλωτών και εμπορικές περιφερειακές συγκρούσεις που, ακολουθώντας την λογική της ισχύος, θα θέσουν σε δοκιμασία ακόμη και την ειρηνική συνύπαρξη των λαών (διαβάστε εδώ).